فروش ارز مردم به بانکها تسهیل شد؛ شرایط خرید اسکناس و موجودی حساب ارزی
بانک مرکزی با اصلاح مقررات ارزی، شرایط خرید ارز اشخاص توسط بانکها و مؤسسات اعتباری را سادهتر و شفافتر کرد.
براساس مقررات جدید، اشخاص حقیقی میتوانند ارز نقدی خود یا موجودی حساب ارزیشان را با توافق بانک به فروش برسانند. قیمت خرید در این معاملات لزوماً نرخ ثابت یا دستوری نیست و با توجه به نوع ارز، منشأ آن و امکان استفاده بانک، میان مشتری و مؤسسه اعتباری تعیین میشود.
تمام معاملات باید در سامانه نظارت ارز یا «سنا» ثبت شوند. ارز حاصل از صادرات از شمول این مقررات خارج است و صادرکنندگان نمیتوانند تعهدات ارزی صادراتی خود را از این مسیر ایفا کنند.
هدف از این تغییر، روشنشدن شرایط خرید ارز مشتریان و تسهیل عملیات ارزی در شبکه بانکی اعلام شده است.
خرید اسکناس یا موجودی حساب ارزی با منشأ اسکناس، با نرخ توافقی میان مشتری و بانک انجام میشود؛ مشروط بر اینکه معامله در سامانه سنا ثبت شود.
این حکم شامل ارزهایی که از محل صادرات کالا یا خدمات حاصل شدهاند نمیشود.
روال کلی فروش اسکناس میتواند به این ترتیب باشد:
در تعیین قیمت اسکناس ممکن است عواملی مانند موارد زیر اثر داشته باشند:
همچنین نرخ خرید اسکناس ممکن است با نرخ خرید موجودی حوالهای متفاوت باشد. مشتری باید پیش از تحویل قطعی ارز، درباره نرخ نهایی، مبلغ ریالی قابل دریافت و هزینههای احتمالی سؤال کند.
نرخ نمایشدادهشده در صفحه عمومی نرخ ارز بانک مرکزی نیز الزاماً همان نرخ خرید اسکناس مردم توسط بانکها نیست. بانک مرکزی نرخهای مختلف ارزی را برای مصارف و بازارهای متفاوت منتشر میکند.
طبق مقررات جدید، بانک هنگام خرید ارز حوالهای باید این عوامل را در نظر بگیرد:
ممکن است یک ارز در حساب خارجی وجود داشته باشد، اما به دلیل محل نگهداری، محدودیت انتقال، بانک واسط یا شرایط کشور مبدأ، انتقال و استفاده از آن برای بانک دشوار باشد.
براساس توضیحات منتشرشده، میزان دسترسی مؤسسه اعتباری به حوالههای ورودی یا موجودی حسابهای ارزی در خارج از کشور، یکی از عوامل تعیینکننده ارزش و قابلیت استفاده ارز است.
بنابراین وجود عددی در یک حساب ارزی بهتنهایی به این معنا نیست که بانک حتماً آن را با بالاترین نرخ حواله خریداری میکند.
ثبت در سنا معمولاً توسط بانک یا مؤسسه اعتباری انجام میشود و فروشنده ارز نیازی ندارد شخصاً در یک درگاه عمومی، معامله را ثبت کند.
بانک مشخصات معامله، نوع ارز، مبلغ، نرخ و اطلاعات مشتری را در سامانه وارد میکند. صدور رسید بانکی و ثبت سامانهای معامله، باعث میشود خرید ارز در مسیر رسمی و قابل پیگیری انجام شود. الزام ثبت معاملات نقدی و حوالهای در سنا در مقررات جدید تصریح شده است.
بااینحال، امکان ثبت درخواست به معنای الزام بانک به خرید هر نوع ارز نیست. بانک میتواند براساس مقررات داخلی، قابلیت استفاده از ارز، امکانات شعبه و توافق درباره نرخ، درباره انجام معامله تصمیم بگیرد.
متقاضی بهتر است موارد زیر را پیش از مراجعه آماده کند:
نباید محدودیت فروش ارز سهمیهای یا ارز نیازهای ضروری را به این بخشنامه تعمیم داد. دستورالعمل فروش ارز موردنیاز مشتریان و مقررات خرید ارز از مردم، دو موضوع جداگانه هستند.
برای نمونه، بانک مرکزی پیشتر دستورالعمل فروش تا هزار یورو در هر ۳۶۵ روز برای تأمین نیازهای ضروری را ابلاغ کرده بود؛ اما آن دستورالعمل درباره فروش ارز از سوی بانک به متقاضی است، نه خرید ارز مردم توسط بانک.
برای ارز نقدی، قیمت با توافق طرفین تعیین میشود. برای ارز حوالهای نیز نرخ حواله مرکز مبادله و شرایط قابلیت استفاده از ارز در محاسبه قیمت اثر دارد.
بنابراین ممکن است نرخ پیشنهادی بانک:
صادرکنندگان باید ارز صادرات خود را از مسیرها و سامانههایی که بانک مرکزی برای ایفای تعهد ارزی تعیین کرده است عرضه کنند. بخشنامه خرید ارز اشخاص قرار نیست مسیر جایگزینی برای رفع تعهد صادراتی ایجاد کند.
به همین دلیل در هر دو بخش مربوط به اسکناس و حواله، ارز حاصل از صادرات صراحتاً از شمول مقررات جدید کنار گذاشته شده است.
بانک پس از بررسی ارز، نرخ پیشنهادی خود را اعلام میکند. این موضوع با بازگرداندن ارزهای خاصی که طبق مقررات باید به بانک عامل مسترد شوند تفاوت دارد؛ بنابراین متقاضی باید مقررات همان نوع ارز را نیز بررسی کند.
برای مثال، ارز اربعین یا برخی ارزهای مأموریتی ممکن است ضوابط بازگشت جداگانهای داشته باشند.
مزایای فروش به بانک میتواند شامل موارد زیر باشد:
ممکن است بانک:
براساس مقررات جدید، مردم میتوانند اسکناس خارجی یا موجودی حساب ارزی غیرصادراتی خود را به بانکها بفروشند. خرید ارز نقدی با نرخ توافقی انجام میشود و قیمت ارز حوالهای نیز با توجه به نرخ حواله مرکز مبادله، مبدأ، نوع و قابلیت استفاده آن تعیین خواهد شد.
تمام معاملات باید توسط بانک در سامانه نظارت ارز یا سنا ثبت شوند. ثبت در سنا به معنی ورود شخصی فروشنده به سامانه نیست و بانک مسئول ثبت رسمی معامله است.
ارز حاصل از صادرات مشمول این بخشنامه نیست و صادرکنندگان باید از مسیرهای تعیینشده برای بازگشت ارز صادراتی و رفع تعهد ارزی استفاده کنند.
بانک مرکزی با اصلاح مقررات ارزی، شرایط خرید ارز اشخاص توسط بانکها و مؤسسات اعتباری را سادهتر و شفافتر کرد.
براساس مقررات جدید، اشخاص حقیقی میتوانند ارز نقدی خود یا موجودی حساب ارزیشان را با توافق بانک به فروش برسانند. قیمت خرید در این معاملات لزوماً نرخ ثابت یا دستوری نیست و با توجه به نوع ارز، منشأ آن و امکان استفاده بانک، میان مشتری و مؤسسه اعتباری تعیین میشود.
تمام معاملات باید در سامانه نظارت ارز یا «سنا» ثبت شوند. ارز حاصل از صادرات از شمول این مقررات خارج است و صادرکنندگان نمیتوانند تعهدات ارزی صادراتی خود را از این مسیر ایفا کنند.
بخشنامه جدید بانک مرکزی از چه تاریخی اجرا شده است؟
اصلاح مقررات خرید ارز اشخاص در قالب بهروزرسانی «مجموعه مقررات ارزی؛ بخش سوم، خدمات ارزی و سایر مبادلات ارزی بینالمللی» در تاریخ ۱۷ تیرماه ۱۴۰۵ انجام شده است.هدف از این تغییر، روشنشدن شرایط خرید ارز مشتریان و تسهیل عملیات ارزی در شبکه بانکی اعلام شده است.
چه نوع ارزی را میتوان به بانک فروخت؟
براساس مقررات جدید، خرید دو گروه اصلی ارز توسط مؤسسات اعتباری امکانپذیر است:- اسکناس ارز خارجی متعلق به مشتری
- موجودی حساب ارزی که منشأ تأمین آن اسکناس بوده است
- ارز حوالهای متعلق به مشتری
- موجودی حساب ارزی که منشأ تأمین آن حواله ارزی بوده است
فروش ارز نقدی به بانک چگونه انجام میشود؟
اگر شخصی اسکناس ارز خارجی در اختیار داشته باشد، میتواند به شعبه یا واحد ارزی یک بانک مراجعه کرده و درخواست فروش آن را ثبت کند.خرید اسکناس یا موجودی حساب ارزی با منشأ اسکناس، با نرخ توافقی میان مشتری و بانک انجام میشود؛ مشروط بر اینکه معامله در سامانه سنا ثبت شود.
این حکم شامل ارزهایی که از محل صادرات کالا یا خدمات حاصل شدهاند نمیشود.
روال کلی فروش اسکناس میتواند به این ترتیب باشد:
- مراجعه به شعبه دارای خدمات ارزی
- ارائه مدرک شناسایی معتبر
- اعلام نوع و میزان ارز قابل فروش
- بررسی اصالت و قابلیت پذیرش اسکناس توسط بانک
- اعلام نرخ پیشنهادی بانک
- پذیرش نرخ توسط مشتری
- ثبت معامله در سامانه سنا
- تسویه ریالی وجه با مشتری
نرخ توافقی یعنی چه؟
نرخ توافقی یعنی قیمت خرید ارز براساس توافق بانک و دارنده ارز تعیین میشود و لزوماً برابر با نرخهایی که در تابلوهای بازار، صرافیها یا سایتها مشاهده میشوند نیست.در تعیین قیمت اسکناس ممکن است عواملی مانند موارد زیر اثر داشته باشند:
- نوع ارز
- میزان تقاضای بانک برای آن ارز
- قابلیت استفاده یا فروش مجدد ارز
- وضعیت ظاهری و سلامت اسکناس
- هزینه جابهجایی و نگهداری اسکناس
- حجم معامله
آیا نرخ خرید در همه بانکها یکسان است؟
خیر. عبارت «نرخ توافقی» به این معناست که احتمال دارد نرخ پیشنهادی بانکها با یکدیگر تفاوت داشته باشد.همچنین نرخ خرید اسکناس ممکن است با نرخ خرید موجودی حوالهای متفاوت باشد. مشتری باید پیش از تحویل قطعی ارز، درباره نرخ نهایی، مبلغ ریالی قابل دریافت و هزینههای احتمالی سؤال کند.
نرخ نمایشدادهشده در صفحه عمومی نرخ ارز بانک مرکزی نیز الزاماً همان نرخ خرید اسکناس مردم توسط بانکها نیست. بانک مرکزی نرخهای مختلف ارزی را برای مصارف و بازارهای متفاوت منتشر میکند.
شرایط خرید ارز حوالهای و موجودی حساب ارزی چیست؟
اگر موجودی حساب ارزی مشتری از محل حواله تأمین شده باشد، قیمت خرید آن فقط براساس نرخ ساده اسکناس تعیین نمیشود.طبق مقررات جدید، بانک هنگام خرید ارز حوالهای باید این عوامل را در نظر بگیرد:
- مبدأ حواله
- نوع ارز
- قابلیت استفاده از ارز
- محل نگهداری موجودی ارزی
- دسترسی بانک به ارز موجود در خارج از کشور
- سایر عوامل تعیینکننده مطلوبیت ارز
منظور از «مطلوبیت ارز» چیست؟
مطلوبیت ارز به میزان امکان استفاده واقعی بانک از آن موجودی اشاره دارد.ممکن است یک ارز در حساب خارجی وجود داشته باشد، اما به دلیل محل نگهداری، محدودیت انتقال، بانک واسط یا شرایط کشور مبدأ، انتقال و استفاده از آن برای بانک دشوار باشد.
براساس توضیحات منتشرشده، میزان دسترسی مؤسسه اعتباری به حوالههای ورودی یا موجودی حسابهای ارزی در خارج از کشور، یکی از عوامل تعیینکننده ارزش و قابلیت استفاده ارز است.
بنابراین وجود عددی در یک حساب ارزی بهتنهایی به این معنا نیست که بانک حتماً آن را با بالاترین نرخ حواله خریداری میکند.
ثبت در سامانه سنا چگونه انجام میشود؟
تمام معاملات مشمول بخشنامه باید در سامانه نظارت ارز یا سنا ثبت شوند.ثبت در سنا معمولاً توسط بانک یا مؤسسه اعتباری انجام میشود و فروشنده ارز نیازی ندارد شخصاً در یک درگاه عمومی، معامله را ثبت کند.
بانک مشخصات معامله، نوع ارز، مبلغ، نرخ و اطلاعات مشتری را در سامانه وارد میکند. صدور رسید بانکی و ثبت سامانهای معامله، باعث میشود خرید ارز در مسیر رسمی و قابل پیگیری انجام شود. الزام ثبت معاملات نقدی و حوالهای در سنا در مقررات جدید تصریح شده است.
آیا هر فردی میتواند ارز خود را به بانک بفروشد؟
اشخاص حقیقی که ارز نقدی یا موجودی حساب ارزی غیرصادراتی دارند، میتوانند از بانک درخواست خرید کنند.بااینحال، امکان ثبت درخواست به معنای الزام بانک به خرید هر نوع ارز نیست. بانک میتواند براساس مقررات داخلی، قابلیت استفاده از ارز، امکانات شعبه و توافق درباره نرخ، درباره انجام معامله تصمیم بگیرد.
متقاضی بهتر است موارد زیر را پیش از مراجعه آماده کند:
- اصل کارت ملی
- شماره حساب ریالی برای واریز وجه
- اطلاعات حساب ارزی در صورت فروش موجودی حساب
- مدارک مربوط به منشأ ارز در صورت مطالبه بانک
- شماره تلفن همراه به نام متقاضی
آیا برای فروش ارز سقف مشخصی اعلام شده است؟
در متن منتشرشده از اصلاحیه، سقف عمومی مشخصی برای خرید ارز مردم توسط بانکها اعلام نشده است.نباید محدودیت فروش ارز سهمیهای یا ارز نیازهای ضروری را به این بخشنامه تعمیم داد. دستورالعمل فروش ارز موردنیاز مشتریان و مقررات خرید ارز از مردم، دو موضوع جداگانه هستند.
برای نمونه، بانک مرکزی پیشتر دستورالعمل فروش تا هزار یورو در هر ۳۶۵ روز برای تأمین نیازهای ضروری را ابلاغ کرده بود؛ اما آن دستورالعمل درباره فروش ارز از سوی بانک به متقاضی است، نه خرید ارز مردم توسط بانک.
آیا بانک ارز را به قیمت بازار آزاد میخرد؟
الزامی وجود ندارد که نرخ خرید دقیقاً برابر با قیمت بازار آزاد باشد.برای ارز نقدی، قیمت با توافق طرفین تعیین میشود. برای ارز حوالهای نیز نرخ حواله مرکز مبادله و شرایط قابلیت استفاده از ارز در محاسبه قیمت اثر دارد.
بنابراین ممکن است نرخ پیشنهادی بانک:
- کمتر از نرخ فروش بازار آزاد باشد.
- با نرخ خرید صرافی تفاوت داشته باشد.
- برای ارزهای مختلف یکسان نباشد.
- در بانکهای مختلف متفاوت اعلام شود.
چرا ارز صادراتی از این بخشنامه خارج شده است؟
ارز حاصل از صادرات تابع مقررات بازگشت ارز صادراتی و رفع تعهد ارزی است.صادرکنندگان باید ارز صادرات خود را از مسیرها و سامانههایی که بانک مرکزی برای ایفای تعهد ارزی تعیین کرده است عرضه کنند. بخشنامه خرید ارز اشخاص قرار نیست مسیر جایگزینی برای رفع تعهد صادراتی ایجاد کند.
به همین دلیل در هر دو بخش مربوط به اسکناس و حواله، ارز حاصل از صادرات صراحتاً از شمول مقررات جدید کنار گذاشته شده است.
آیا ارز مسافرتی باقیمانده را میتوان به بانک فروخت؟
اگر شخصی ارز نقدی غیرصادراتی در اختیار داشته باشد، میتواند درباره فروش آن از بانک استعلام بگیرد.بانک پس از بررسی ارز، نرخ پیشنهادی خود را اعلام میکند. این موضوع با بازگرداندن ارزهای خاصی که طبق مقررات باید به بانک عامل مسترد شوند تفاوت دارد؛ بنابراین متقاضی باید مقررات همان نوع ارز را نیز بررسی کند.
برای مثال، ارز اربعین یا برخی ارزهای مأموریتی ممکن است ضوابط بازگشت جداگانهای داشته باشند.
تفاوت فروش ارز به بانک و صرافی چیست؟
در هر دو روش باید معامله از مسیر رسمی انجام شود؛ اما ممکن است نرخ، نوع ارزهای مورد پذیرش و نحوه تسویه تفاوت داشته باشد.مزایای فروش به بانک میتواند شامل موارد زیر باشد:
- ثبت رسمی معامله در شبکه بانکی
- تسویه مستقیم به حساب ریالی
- امکان فروش موجودی حساب ارزی
- دریافت رسید بانکی
- کاهش خطر معامله با واسطههای غیرمجاز
اگر اسکناس آسیبدیده باشد بانک آن را میخرد؟
خرید اسکناسهای مخدوش، پاره، نوشتهدار، بسیار فرسوده یا خارجشده از گردش به سیاست بانک و امکان استفاده از آنها بستگی دارد.ممکن است بانک:
- از خرید اسکناس آسیبدیده خودداری کند.
- آن را با نرخ کمتری بخرد.
- برای بررسی بیشتر به واحد ارزی ارسال کند.
نکات مهم پیش از فروش ارز
- ابتدا از وجود واحد ارزی در شعبه مطمئن شوید.
- نوع ارزهای قابل پذیرش را تلفنی استعلام کنید.
- نرخ خرید را پیش از تحویل اسکناس بپرسید.
- از بانک رسید رسمی دریافت کنید.
- از ثبت معامله در سامانه سنا مطمئن شوید.
- به افراد یا واسطههای خارج از بانک ارز تحویل ندهید.
- ارز حاصل از صادرات را از این مسیر عرضه نکنید.
- نرخ خرید اسکناس را با نرخ حواله اشتباه نگیرید.
- پیش از تأیید معامله، مبلغ ریالی نهایی را کنترل کنید.
- اسناد و رسیدهای معامله را نگهداری کنید.
جمعبندی
بانک مرکزی در بهروزرسانی مقررات ارزی مورخ ۱۷ تیر ۱۴۰۵، شرایط خرید ارز اشخاص توسط مؤسسات اعتباری را اصلاح کرده است.براساس مقررات جدید، مردم میتوانند اسکناس خارجی یا موجودی حساب ارزی غیرصادراتی خود را به بانکها بفروشند. خرید ارز نقدی با نرخ توافقی انجام میشود و قیمت ارز حوالهای نیز با توجه به نرخ حواله مرکز مبادله، مبدأ، نوع و قابلیت استفاده آن تعیین خواهد شد.
تمام معاملات باید توسط بانک در سامانه نظارت ارز یا سنا ثبت شوند. ثبت در سنا به معنی ورود شخصی فروشنده به سامانه نیست و بانک مسئول ثبت رسمی معامله است.
ارز حاصل از صادرات مشمول این بخشنامه نیست و صادرکنندگان باید از مسیرهای تعیینشده برای بازگشت ارز صادراتی و رفع تعهد ارزی استفاده کنند.
مشاهده مقررات و اطلاعیههای رسمی بانک مرکزی