معاون مسکن وزارت راه و شهرسازی اعلام کرده است که واحدهای مرحله اول طرح مسکن استیجاری «آشیان» مشمول پرداختهای سهمبندیشده براساس دهک درآمدی متقاضیان خواهند بود و اجاره برای هیچیک «رایگان» نیست. طبق دستورالعمل ابلاغی، سهم پرداختی متقاضیان از «نرخ روز اجاره» بهشرح زیر تعیین شده است و این سهم شامل مجموعِ هزینههای مربوط به رهن و اجاره میشود. نرخ پایه (نرخ روز اجاره) از سامانه خودنویس استخراج میشود یا در صورت نیاز تعیین نرخ به کارشناس رسمی واگذار خواهد شد.
نرخ و سهم پرداختی دهکها
بر اساس توضیحات حبیب طاهرخانی:
• دهکهای 1 و 2: متقاضیان باید 35 درصد «نرخ روز اجاره» را بپردازند.
• دهکهای 3 و 4: متقاضیان باید 45 درصد «نرخ روز اجاره» را بپردازند.
• دهکهای 5 و 6: متقاضیان باید 55 درصد «نرخ روز اجاره» را بپردازند.
توضیح مهم: عبارت «نرخ روز اجاره» به نرخ بازارِ همان منطقه و همان نوع واحد اطلاق میشود و شاملِ اجزای قرارداد اجاره (رهن/رهن+اجاره یا سازوکار مرسوم پرداخت در قرارداد) است؛ نحوه تفکیک مبلغ به رهن و اجاره ماهانه معمولاً در قرارداد بین مستأجر و موجر یا براساس دستورالعمل اجرایی طرح تعیین خواهد شد.
چگونه مبلغ دقیق را برآورد کنیم؟
برای برآورد مقدار پرداختی خود در طرح آشیان، مراحل زیر را دنبال کنید:
1) استعلام «نرخ روز اجاره» مربوط به واحد مشابه در همان منطقه از سامانه خودنویس یا از کارشناس رسمی (اگر سامانه برای محل/نوع واحد قیمت نداشت).
2) درصد مربوط به دهک خود (۳۵٪، ۴۵٪ یا ۵۵٪) را در آن نرخ اعمال کنید. عدد حاصل نشاندهنده «مبلغ قابل پرداخت» از سوی شما است که طبق اطلاع معاون وزیر، شامل هزینه رهن و اجاره میشود.
3) برای تبدیل مبلغ به سهم رهن و اجاره ماهانه، به قرارداد و الگوی محلی مراجعه کنید (مثلاً در بسیاری از بازارها بخش عمدهای از مبلغ بهصورت رهن یکجا و بخشی بهصورت اجاره ماهانه تعیین میشود؛ سازوکار دقیق در قرارداد یا دستورالعمل سازمان اعلام خواهد شد).
تذکر: ارقام و نحوه تفکیک ممکن است بین پروژهها و استانها متفاوت باشد؛ پس مبنای نهایی قرارداد همان چیزی است که در قرارداد رسمی آشیان درج میشود.
مثال فرضی برای روشن شدن سازوکار (نمونه، نه نرخ واقعی)
مثال فرضی: اگر «نرخ روز اجاره» یک واحد نوساز در منطقهٔ محل پروژه معادل ۲۰ میلیون تومان (مجموع رهن+معادل اجاره مرسوم در بازار بهصورت یکجا) برآورد شود:
• دهک 1–2: پرداخت ۳۵٪ → ۷ میلیون تومان (مجموع رهن/اجاره)
• دهک 3–4: پرداخت ۴۵٪ → ۹ میلیون تومان
• دهک 5–6: پرداخت ۵۵٪ → ۱۱ میلیون تومان
این مثال صرفاً برای نشان دادن نحوه محاسبه است و نرخهای واقعی بسته به منطقه و زمان متفاوت خواهد بود. برای تبدیل مبلغ به جدول رهن/اجاره ماهانه باید سازوکار قراردادی که سازمان اعلام میکند را مشاهده کنید.
تعیین نرخ و نقش کارشناس
دستورالعمل مشخص میکند که نرخ پایه از متوسط قیمتهای سامانه خودنویس استخراج میشود یا در موارد خاص تعیین نرخ به کارشناس رسمی ارجاع داده خواهد شد. بنابراین اگر در سامانه دادهای قابلاتکا موجود نباشد، سرنوشت تعیین مبلغ بر اساس گزارش کارشناسی رسمی خواهد بود—این نکته بهویژه در شهرها یا محلههایی که معاملهٔ مشابه کم است اهمیت دارد.
نکات اجرایی و توصیه برای متقاضیان
- پیش از ثبتنام یا پذیرش واحد، مقدار «نرخ روز اجاره» برای همان نوع واحد در همان منطقه را استعلام کنید تا برآورد دقیقتری از مبلغ پرداختی داشته باشید.
• توجه کنید که ثبتنام طرح آشیان در اولویت استانهای پرتقاضا از ۱۸ خرداد آغاز شده و شرایط عمومی شامل: زوجهای جوان با حداکثر ۵ سال از تاریخ ازدواج رسمی، دهکهای ۱ تا ۶ و داشتن فرم «ج» مسکن سبز است.
• واحدهای مرحلهٔ اول در تهران: حدود ۱۵۰۰ واحد از ۱۰ هزار واحد مرحله اول؛ پروژهها در خیابان قزوین (منطقهٔ ۱۱) و دولتآباد (منطقهٔ ۱۵) تعریف شدهاند و عمدتاً نوساز هستند.
• از آنجا که «پرداخت شامل رهن و اجاره» میشود، هنگام امضای قرارداد حتماً جدول پرداخت (میزان رهن، میزان اجاره ماهانه، دورههای بازنگری و شرایط فسخ) را بخوانید و مستند کنید.
• در صورت ابهام درباره تعیین نرخ یا شیوه محاسبه، از کارشناس سازمان یا دفتر مسکن شهرستان/استان استعلام رسمی بگیرید تا از اختلافنظرهای بعدی جلوگیری شود.
سوالات متداول
۱) آیا اجاره واحدها برای دهکهای پایین صفر است؟
خیر؛ مطابق اعلام مدیران، اجاره رایگان نیست و هر گروه دهکی درصدی از «نرخ روز اجاره» را میپردازد (۳۵٪، ۴۵٪ یا ۵۵٪).
۲) «نرخ روز اجاره» چگونه تعیین میشود؟
عموماً از متوسط قیمتهای سامانه خودنویس استخراج میشود؛ در صورت نقص یا نیاز به دقت بیشتر، تعیین نرخ به کارشناس رسمی ارجاع میشود.
۳) آیا درصد اعلامشده شامل هم رهن و هم اجاره ماهانه است؟
بله؛ معاون وزیر گفته این درصد شامل رهن و اجاره است؛ اما نحوه تفکیک مبلغ به اجزای قرارداد (مثلاً مقدار رهن یکجا و اجاره ماهانه) در قرارداد مشخص خواهد شد.
۴) اگر به نرخ اعلامی اعتراض داشته باشم چه کنم؟
معترضان باید از مسیرهای رسمی سازمان مسکن یا سامانههای مربوط اقدام کنند؛ در موارد اختلاف نرخ، امکان ارجاع به کارشناس رسمی برای بازنگری وجود دارد.
اگر مایل باشید، میتوانم فرم محاسبهٔ سادهای (شامل فیلد نرخ روز اجاره و دهک متقاضی) آماده کنم تا مبلغ برآوردی پرداختی شما را بر اساس درصدهای اعلامشده محاسبه نمایید.