یکی از پرسشهای رایج میان موجران و مستأجران این است که قرارداد اجاره را باید در سامانه «خودنویس» ثبت کنند یا در سامانه «کاتب». پاسخ این سؤال به مدت زمان اجاره بستگی دارد و انتخاب سامانه اشتباه میتواند در آینده مشکلات حقوقی برای طرفین ایجاد کند.
بر اساس مقررات سامانه ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجارهبها و همچنین ماده ۲ اصلاحی قانون روابط موجر و مستأجر مصوب سال ۱۳۷۶، نوع سامانه ثبت قرارداد با توجه به مدت انتقال منافع ملک تعیین میشود.
چه زمانی باید از سامانه خودنویس استفاده کرد؟
اگر مدت قرارداد اجاره کمتر از دو سال باشد، ثبت قرارداد باید در سامانه خودنویس انجام شود.
این سامانه برای ثبت قراردادهای اجاره کوتاهمدت و متعارف طراحی شده و امکان ثبت الکترونیکی قرارداد میان موجر و مستأجر را فراهم میکند.
متقاضیان میتوانند پس از ثبت اطلاعات طرفین و ملک، قرارداد اجاره را در این سامانه ثبت و کد رهگیری دریافت کنند.
چه زمانی باید از سامانه کاتب استفاده کرد؟
اگر مدت انتقال منافع ملک بیش از دو سال باشد، امکان ثبت قرارداد در سامانه خودنویس وجود ندارد.
در این شرایط قرارداد باید از طریق سامانه کاتب ثبت شود.
بنابراین قراردادهای بلندمدت که مدت آنها از دو سال بیشتر است، مشمول ثبت در سامانه کاتب خواهند بود.
ثبت نکردن قرارداد چه پیامدهایی دارد؟
ثبت قرارداد اجاره در سامانه تعیینشده فقط یک اقدام اداری نیست و آثار حقوقی مهمی نیز به همراه دارد.
اگر قراردادی که باید در سامانه خودنویس ثبت میشده ثبت نشود، در صورت بروز اختلاف میان موجر و مستأجر، امکان استفاده از برخی مزایای قانونی از بین خواهد رفت.
یکی از مهمترین این موارد، از دست رفتن امکان دریافت دستور تخلیه فوری است که میتواند فرآیند رسیدگی به اختلافات را طولانیتر و پیچیدهتر کند.
چرا ثبت قرارداد اهمیت دارد؟
ثبت رسمی قرارداد اجاره باعث شفافیت بیشتر روابط میان موجر و مستأجر میشود و امکان استناد به اطلاعات قرارداد در مراجع قانونی را فراهم میکند.
همچنین دریافت کد رهگیری و ثبت اطلاعات در سامانههای رسمی میتواند از بروز بسیاری از اختلافات و مشکلات حقوقی در آینده جلوگیری کند.
جمعبندی
اگر مدت قرارداد اجاره کمتر از دو سال باشد، قرارداد باید در سامانه خودنویس ثبت شود. اما در صورتی که مدت انتقال منافع بیش از دو سال باشد، ثبت قرارداد فقط از طریق سامانه کاتب امکانپذیر خواهد بود.
عدم ثبت قرارداد در سامانه مناسب میتواند برخی حقوق قانونی طرفین، از جمله امکان دریافت دستور تخلیه فوری را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل توصیه میشود موجران و مستأجران پیش از انعقاد قرارداد، نسبت به انتخاب سامانه صحیح و ثبت رسمی قرارداد اقدام کنند.
سوالات متداول
قرارداد اجاره یکساله را در کدام سامانه ثبت کنیم؟
در سامانه خودنویس.
قرارداد اجاره سهساله را در کدام سامانه ثبت کنیم؟
در سامانه کاتب.
مرز استفاده از خودنویس و کاتب چیست؟
مدت قرارداد؛ کمتر از دو سال در خودنویس و بیش از دو سال در کاتب ثبت میشود.
اگر قرارداد را ثبت نکنیم چه میشود؟
ممکن است برخی مزایای قانونی از جمله امکان دریافت دستور تخلیه فوری را از دست بدهید.
ثبت قرارداد اجاره چه مزیتی دارد؟
ایجاد اعتبار قانونی بیشتر، دریافت کد رهگیری و تسهیل پیگیری حقوقی در صورت بروز اختلاف.