مدیرعامل شرکت آسیاتک در گفتوگو با سیتنا اعلام کرد برخلاف برخی اظهارنظرها مبنی بر بازگشت وضعیت اینترنت بینالملل به شرایط پیش از دیماه سال گذشته، دسترسی مشتریان مراکز داده (دیتاسنترها) همچنان برقرار نشده است. این قطع دسترسی که بهصورت مستقیم خدمات میزبانی، سرویسهای ابری، درگاههای پرداخت، پلتفرمهای تجارت الکترونیک، استریمینگ و APIهای حیاتی کسبوکارها را تحت تأثیر قرار داده، موجب اختلال گسترده در عملیات روزمره کسبوکارهای اینترنتی شده است.
وضعیت فعلی و پیامدهای کسبوکاری
براساس اظهارات مدیرعامل آسیاتک، مشکل فعلی محدود به نوسان پهنای باند نیست و بسیاری از مشتریان دیتاسنترها کماکان قادر به برقراری ارتباط قابلاطمینان با اینترنت بینالملل نیستند. این مسأله باعث شده تراکنشهای بینالمللی، دریافت و ارسال دادههای حساس به سرویسهای خارجی، و بهروزرسانیهای نرمافزاری وابسته به منابع خارجی مختل شود. فروشگاههای اینترنتی با کاهش ظرفیت پردازش سفارشها، تاخیر در تحویل اطلاعات سفارش، و افزایش تماسهای پشتیبانی مواجه شدهاند؛ همچنین ارائهدهندگان خدمات پرداخت و پیامرسانها نیز از افت کیفیت و افزایش خطاها خبر دادهاند.
وقفههای طولانیمدت در دسترسی دیتاسنترها میتواند هزینههای مستقیم و غیرمستقیم قابلتوجهی روی دست کسبوکارها بگذارد؛ از جمله کاهش درآمد ناشی از ریزش مشتری، هزینههای اضطراری برای تهیه راهکارهای جایگزین، خسارت اعتبار و نارضایتی مشتریان. علاوه بر این، کسبوکارهایی که بهصورت B2B خدمات میدهند ممکن است در معرض لغو قراردادها یا جریمههای قراردادی قرار گیرند که تبعات حقوقی و مالی برای آنها بهدنبال دارد.
دلایل احتمالی و شواهد فنی
تا زمان نگارش این گزارش، مقامات رسمی جزئیات فنی کامل را منتشر نکردهاند؛ با این حال تحلیلگران شبکه و برخی ارائهدهندگان خدمات اشاره کردهاند که علت میتواند ترکیبی از موارد زیر باشد: اختلال در لینکهای بینالمللی (فایبر/ترانزیت)، تغییرات در مسیریابی BGP، محدودیتهای پهنای باند ناشی از سیاستهای جدید یا مدیریت ترافیک، و مشکلات ناشی از تنظیمات یا خطاهای تجهیزات در نقاط مبادله ترافیک. همچنین احتمال دارد برخی از راهکارهای موقتی که برای هدایت ترافیک داخلی اعمال شدهاند، دسترسی مشتریان دیتاسنترها به مسیرهای بینالمللی را با محدودیت مواجه کرده باشد.
ضربهگیرهای معمول شبکه مانند چندخدماتی (multi-homing)، مسیرهای پشتیبان (backup transit)، و سامانههای توزیع محتوا (CDN) در برخی موارد کمککننده بودهاند، اما برای سرویسهایی که نیازمند ارتباطات پایدار و کمlatency با سرویسهای خارجی هستند (مثلاً پایگاهدادههای خارجی، خدمات ابری خارجی، APIهای پرداخت بینالمللی)، این تدابیر کفایت نکرده است.
راهبردهای پیشنهادی برای کسبوکارها در کوتاهمدت
در وضعیتی که قطع دسترسی ادامه دارد، کسبوکارها میتوانند با اتخاذ مجموعهای از اقدامات اضطراری حداقل تأثیر را کاهش دهند: اول، فعالسازی مسیرهای پشتیبان و multi-homing در صورتی که از چند ارائهدهنده ارتباطی استفاده نشده است؛ دوم، استفاده از CDNها و کشهای محلی برای کاهش نیاز به فراخوانی منابع بینالمللی؛ سوم، طراحی حالتهای degrade شده برای خدمات حساس به اینترنت بینالملل (مثلاً حالت آفلاین موقتی برای پرداختهای بینالمللی یا پذیرش سفارش بهصورت داخلی و پردازش پسینی)؛ چهارم، اطلاعرسانی شفاف به کاربران درباره محدودیتها و زمانبندی احتمالی رفع اختلال تا از افزایش نارضایتی جلوگیری شود.
همچنین توصیه میشود تیمهای فنی نسبت به افزایش مانیتورینگ، ثبت لاگ و مستندسازی خطاها اقدام کنند تا در مذاکرات حقوقی یا درخواست غرامت از ارائهدهندگان خدمات شبکه مستندات کافی در اختیار داشته باشند. هماهنگی نزدیک با دیتاسنتر میزبان و پیگیری وضعیت از طریق کانالهای رسمی ارائهدهنده سرویس نیز برای کسبوکارها ضروری است.
اقدامات لازم از سوی نهادها و ارائهدهندگان
برای کاهش اثرات اینگونه اختلالها لازم است مرجعهای مربوطه و اپراتورهای بینالمللی و ملی با شفافیت و همکاری بیشتر اطلاعات فنی و زمانبندی رفع مشکل را اعلام کنند. ارائهدهندگان خدمات اینترنتی و دیتاسنترها باید وضعیت سرویسها را بهصورت لحظهای در صفحات وضعیت (status pages) و از طریق کانالهای رسمی به مشتریان اعلام کنند و راهنماییهای عملی برای کاهش خسارت ارائه دهند. همچنین لازم است بررسیهای فنی مستقل برای تعیین علت اصلی اختلال و جلوگیری از تکرار آن انجام شود.
شفافیت در گزارشدهی و تعامل سازنده میان نهادهای تنظیمگر، اپراتورها و بخش خصوصی میتواند باعث شود راهحلهای پایدارتری برای افزایش تابآوری زیرساختهای اینترنتی طراحی و اجرا شود.
جمعبندی
قطع دسترسی دیتاسنترها به اینترنت بینالملل همچنان مشکلی جدی برای اکوسیستم کسبوکارهای اینترنتی محسوب میشود. با وجود برخی ادعاها درباره بازگشت وضعیت به شرایط پیشین، گزارشها از ادامه اختلال حکایت دارند و پیامدهای اقتصادی و عملیاتی ملموسی برای کسبوکارها به دنبال داشتهاند. در این شرایط، اقدامهای کوتاهمدت فنی و مدیریتی توسط کسبوکارها و تعمیق همکاری میان اپراتورها و نهادهای ناظر برای حل ریشهای مشکل ضروری است. پیگیری اطلاعیههای رسمی ارائهدهندگان خدمات و حفظ اسناد و لاگهای مرتبط میتواند به کاهش زیان و تسهیل پیگیریهای حقوقی و قراردادی کمک کند.
سوالات متداول
آیا قطع اینترنت دیتاسنترها بهمعنای قطعی کامل سرویسهای اینترنتی است؟
خیر؛ قطع دسترسی دیتاسنترها به اینترنت بینالملل بهطور مشخص خدماتی که نیاز به ارتباطات بینالمللی دارند را تحتتأثیر قرار میدهد، اما سرویسهای کاملاً داخلی یا آنهایی که از مسیرهای داخلی مستقل استفاده میکنند ممکن است بهصورت محدود یا بدون اختلال کار کنند.
چه اقداماتی باید فوراً انجام دهیم؟
فعالسازی مسیرهای پشتیبان، استفاده از CDN و کش محلی، اطلاعرسانی شفاف به کاربران، و ثبت دقیق لاگها و خطاها از جمله اقدامات فوری پیشنهادی هستند. در صورت دسترسی به چند ارائهدهنده، multi-homing را مدنظر قرار دهید.
چه زمانی مشکل رفع میشود؟
تا زمان انتشار بیانیههای رسمی از سوی اپراتورها یا نهادهای ذیربط زمانبندی مشخصی قابل اعلام نیست؛ توصیه میشود اطلاعیههای رسمی ارائهدهندگان و صفحات وضعیت آنها را دنبال کنید.
چگونه میتوانم از دیتاسنتر یا اپراتور وضعیت را پیگیری کنم؟
با مراجعه به کانالهای رسمی ارائهدهنده سرویس (صفحات وضعیت، پورتال مشتریان، تماس با پشتیبانی) یا از طریق نماینده تجاری خود در دیتاسنتر پیگیری کنید و از آنها بخواهید گزارشهای فنی و زمانبندی رفع اختلال را اعلام کنند.